Najkrótsza definicja blackoutu to nagła, poważna i długotrwała awaria systemu elektroenergetycznego, która obejmuje duży obszar (np. kilka województw lub całe państwo). Przyczyny mogą być wielorakie, np. awaria u wytwórcy energii, awaria sieci przesyłowych lub dystrybucyjnych, czynniki pogodowe (wichury, oblodzenie, ekstremalnie niskie lub wysokie temperatury), ale też czynniki zewnętrzne, takie jak terroryzm, atak innego państwa czy wojna domowa.
⚡ Co to jest blackout?
Jednym z najbardziej prawdopodobnych wydarzeń może być przeciążenie sieci zimą – wskutek nadmiernego wykorzystania energii do ogrzewania – lub latem, przy intensywnym użyciu klimatyzacji. Wtedy skutki blackoutu będą spotęgowane przez dodatkowe utrudnienia w funkcjonowaniu oraz ekstremalne warunki pogodowe. Transport zamiennych nośników energii czy też przekształcanie ich w ciepło lub chłód będzie o wiele trudniejsze do zorganizowania.
Wydaje się, że tego typu sytuacja prędzej czy później jest nieuchronna. Niezależnie od przyczyn powinniśmy być na nią przygotowani. Analiza wypadków w Fukushimie czy Czarnobylu pozwala stwierdzić, że czasami czarne scenariusze pisze samo życie.
Czynnikiem wprost proporcjonalnym jest fakt, że im większy obszar zostanie objęty takim zjawiskiem, tym trudniej będzie mu przeciwdziałać i tym boleśniejsze będą skutki.
Istnieje jeszcze pojęcie brownoutu, czyli zjawiska spadku napięcia w sieci elektrycznej, w odróżnieniu od blackoutu, który oznacza całkowite odcięcie zasilania. Podczas brownoutu prąd nadal płynie, ale pod znacznie niższym napięciem (zwykle o 10–25% poniżej normy), co powoduje zakłócenia w pracy urządzeń.
Sieć energetyczna jest najbardziej wygodnym i wszechstronnym elementem dystrybucji energii. To wpływa na coraz większe uzależnianie się zarówno gospodarstw domowych, jak i firm oraz instytucji. Jest rzeczą powszechną, że bez prądu bardzo trudno funkcjonować w zwykłym domu lub mieszkaniu przez okres dłuższy niż kilka godzin. Firmy i instytucje mają dokładnie tak samo. Dla niektórych z nich każda minuta bez zasilania staje się bardzo problematyczna. Najtrudniej jest w instytucjach ochrony zdrowia oraz tych zajmujących się bezpieczeństwem i zabezpieczeniem mienia, jak banki czy służby ochrony przeciwpożarowej i policja.
Brak prądu to ogromny problem – dla każdego. Każda poważna jednostka powinna mieć strategię na taki wypadek oraz odpowiednie zapasy i sprzęt, aby przetrwać określony w niej okres. A czy Ty i Twoje gospodarstwo domowe macie taką strategię? Czy wiesz, jak się zachować? Czy może wcześniej coś przygotowałeś na wypadek odcięcia prądu?
🛠️ Jak przygotować się na blackout?
Poniżej przedstawiamy kilka podpowiedzi do przygotowania planu na wypadek blackoutu. Twojego planu. Bo każdy sam powinien przekalkulować ryzyka, przeanalizować stan zasobów i przygotować siebie, swoją rodzinę, najbliższych, swój dom i otoczenie na taką krytyczną sytuację.
W przypadku długoterminowego braku prądu najprościej – jeśli to możliwe – przeczekać ten czas poza objętym obszarem. Jednak nie zawsze jest to wykonalne, a z drugiej strony trudno przewidzieć, ile taki okres potrwa i jak szybko zostanie przywrócony stan podstawowy.
🔌 Brak prądu podczas blackoutu – jak się przygotować?
Najlepszym i najbardziej wszechstronnym zamiennikiem będzie generator prądu zasilany benzyną lub, rzadziej, olejem napędowym. Może być on połączony z instalacją fotowoltaiczną oraz magazynem energii – wtedy będziemy mieli kompleksowe rozwiązanie naszych problemów, przynajmniej do czasu, gdy posiadamy zapas paliwa.
Jeśli rozsądnie korzystamy z zasobów i mamy np. pełen bak paliwa w samochodzie, kilka dni nie powinno stanowić problemu. Rozwiązanie to dotyczy jednak głównie osób mieszkających w domach jednorodzinnych, szeregowych lub większych mieszkaniach z ogrodem czy dużym tarasem. Dodatkowo jest to dość kosztowne rozwiązanie – w wariancie całej instalacji często przekracza kilkadziesiąt tysięcy złotych. Trzeba też znaleźć miejsce do bezpiecznego składowania paliwa.
Czy można inaczej? Prostym rozwiązaniem może być grill gazowy z zapasem butli lub mała turystyczna kuchenka kempingowa z butlą na propan-butan. Jeszcze mniejszym rozwiązaniem są kuchenki na kartusze lub paliwo stałe (tabletki, kostki do palenia itp.). Tu także ważny jest zapas paliwa.
Rozwiązuje to problem podgrzewania wody, posiłków, a w ograniczonym zakresie – również ogrzewania pomieszczeń. Drugim problemem jest brak oświetlenia. Rozwiązaniem mogą być latarki z zapasem baterii lub zestawy z powerbankami. Tańszą alternatywą są świece lub lampy na oliwę. Odradzanym rozwiązaniem są znicze – okopcą pomieszczenia i mogą wydzielać szkodliwe opary.
💧 Zapas wody na blackout
Mieszkańcy domów są w lepszej sytuacji – przefiltrowanej deszczówki można zazwyczaj używać bez problemu. Baniak na kilkaset litrów wody w ogrodzie staje się coraz częściej standardem ekologicznym i oszczędnościowym.
Od 3 do 5 litrów wody na osobę na dobę wystarczy do przeżycia i podstawowych funkcji życiowych. W bloku trudniej przechować taką ilość. Niezbędny będzie zapas przynajmniej na kilkanaście godzin oraz urządzenia filtrujące do pozyskania wody z mniej pewnych źródeł.
Warto pamiętać, że krótko po awarii ciśnienie wody w rurach często utrzymuje się jeszcze przez pewien czas. Warto wtedy napełnić wannę wodą na zapas. Filtr do wody dobrze mieć bardziej zaawansowany niż zwykły dzbanek, choć nawet on zapewnia pewien poziom zabezpieczenia.
🍲 Blackout i zapasy żywności
Większość z nas ma w domu pewien zapas żywności – kasze, ryż, dżemy, suszone owoce, konserwy itp. Warto dokupić dodatkową paczkę jako zapas strategiczny i po jej zużyciu uzupełniać go na bieżąco. Należy kontrolować daty przydatności.
Produkty w lodówce można przechować dłużej, nawet gdy nie ma prądu. Lodówka działa jak termos i utrzymuje temperaturę przez kilka godzin. Jeśli sprawnie przekładamy zamrożone produkty do chłodziarki, proces ich rozmrażania dodatkowo schładza wnętrze. W ten sposób pełny zamrażalnik może utrzymać temperaturę nawet przez 24–48 godzin.
Jak naładować telefony? Czy potrzebne jest radio awaryjne?
Warto wyposażyć się w niedrogi panel fotowoltaiczny oraz powerbank solarny – wystarczy do naładowania telefonu czy latarki. Można też wykorzystać samochód oraz przetwornicę z 12 V na 230 V. Dobrym rozwiązaniem może być również stacja zasilania (magazyn energii). Można ją okresowo doładowywać z samochodu lub agregatu.
Podstawowym medium informacyjnym może być radio awaryjne – samochodowe lub przenośne na baterie. Dla bardziej zaawansowanych istnieją systemy łączności satelitarnej czy internet satelitarny.
🔥 Ogrzewanie w czasie blackoutu
Przy utracie zasilania najczęściej tracimy również ogrzewanie. W miastach z centralnym ogrzewaniem po czasie woda przestaje krążyć z powodu zatrzymania pomp. Podobnie jest z kotłami gazowymi.
Atutem są kominki, piece typu „koza” czy tradycyjne piece na paliwo stałe. Piece na pelet, ekogroszek czy olej opałowy zwykle wymagają zasilania do sterowania, więc bez prądu nie działają.
W sytuacjach przejściowych należy oszczędzać ciepło: zasłonić okna kocami, przebywać wspólnie w jednym pomieszczeniu, rozstawić namiot turystyczny w pokoju. Każdy dorosły człowiek generuje około 100 W ciepła.
Blackout lista rzeczy - zestaw na blackout
💡 Oświetlenie
· Latarki (kilka, w różnych miejscach)
· Lampka LED na baterie / kempingowa
· Latarka awaryjna
· Zapas baterii
· Świece + zapalniczka
Zadbaj o światło, gdy wszystko zgaśnie - sprawdź naszą kategorię latarek!
💧 Zapas wody
· 3–5 litrów na osobę dziennie
· Zapas na minimum 3 dni
· Baniaki / pojemniki
· Filtr i tabletki do uzdatniania
🍲 Pożywienie
· Konserwy
· Batony energetyczne
· Suchary, wafle ryżowe
· Owsianka błyskawiczna
· Orzechy, suszone owoce
· Otwieracz do puszek (ręczny)
· Kuchenka turystyczna gazowa
Zabezpiecz się na dłużej dzięki żywności o długim terminie — sprawdź ofertę na naszym sklepie!
🔋 Zasilanie i łączność
· Naładowane powerbanki
· Przedłużacz
· Radio na baterie
· (Opcjonalnie) stacja zasilania / generator
🩹 Apteczka
· Plastry, bandaże, leki przeciwbólowe
· Leki przyjmowane na stałe
· Termometr
· Powerbank do urządzeń medycznych
Bądź gotowy na nieprzewidziane sytuacje — wyposaż swoją apteczkę z pomocą www.wphmilitaria.pl
🧼 Higiena
· Papier toaletowy
· Chusteczki nawilżane
· Płyn do dezynfekcji rąk
· Worki na śmieci
FAQ
Jak długo lodówka utrzyma zimno bez prądu?
· Lodówka: ok. 4 godziny
· Zamrażarka: 24–48 godzin (jeśli pełna)
Czy można używać świec podczas blackoutu?
Tak, ale nigdy bez nadzoru i z dala od łatwopalnych materiałów.
Czy można używać kuchenki gazowej do ogrzewania?
Nie – grozi to zaczadzeniem (tlenek węgla).
Jak oszczędzać baterię w telefonie?
Włącz tryb oszczędzania energii, wyłącz Wi-Fi i Bluetooth, zmniejsz jasność ekranu, zamknij aplikacje w tle.
Czy używać windy?
Nie – podczas przerw w dostawie prądu winda nie działa.
Co z dziećmi i zwierzętami? Pamiętaj o zapasie jedzenia dla pupila oraz dodatkowym kocu i latarce dla dziecka.
Blackout ile wody na osobę?
Minimum 3 litry dziennie do spożycia na osobe. Każda inna czynność wymaga kolejnych ilości.
Blackout może wydarzyć się nagle - bez ostrzeżenia i bez czasu na przygotowania.
Dlatego nie zostawiaj bezpieczeństwa swojego i bliskich przypadkowi - działaj, zanim będzie za późno.
👉 Wejdź na www.wphmilitaria.pl i przygotuj się na każdą sytuację.