Sytuacje kryzysowe nierozerwalnie łączą się sygnalizacją alarmową. Osoba świadoma, chcąca być przygotowana na sytuacje kryzysowe powinna wiedzieć jakie sygnały będą emitowane w przestrzeni publicznej w razie nadchodzącego niebezpieczeństwa. Nie jest to bardzo skomplikowane a rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ma zaledwie niepełne 3 strony tekstu. Oczywiście aby być przygotowanym na nieoczekiwane powinniśmy zawczasu śledzić media, oficjalne komunikaty rządu i samorządów oraz zaglądać na media społecznościowe jeśli przekonani jesteśmy, że to sprawdzone źródła przekazujące potwierdzane później wiadomości. Jednak często informacje przekazywane są w nierównych odstępach, bywają zmieszane lub nie dotyczą konkretnych obszarów. Metoda sygnałów alarmowych ma być formą ostrzeżenia tu i teraz według najlepszych rządowych źródeł, według najważniejszych sytuacji.
Czym są sygnały alarmowe i ostrzegawcze?
Sygnały alarmowe i komunikaty ostrzegawcze służą do szybkiego przekazywania informacji o zagrożeniach dla ludności. Mogą dotyczyć ataku z powietrza, skażeń chemicznych, biologicznych, promieniotwórczych czy klęsk żywiołowych. Ich celem jest natychmiastowe ostrzeżenie społeczeństwa oraz umożliwienie podjęcia odpowiednich działań ochronnych.
🚨 Jakie sygnały alarmowe obowiązują w Polsce?
Z rozporządzenia wynika wprost:
§ 2. Ustala się następujące rodzaje alarmów:
-
akustyczny – modulowany dźwięk syreny alarmowej lub zapowiedź słowna przekazywana za pomocą urządzenia nagłaśniającego;
-
wizualny – żółty znak w kształcie równobocznego trójkąta skierowanego podstawą do dołu, umieszczany niezwłocznie po ogłoszeniu alarmu akustycznego, o którym mowa w pkt 1, na obiekcie przestrzeni publicznej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 lutego 2022 r. o ochronie dziedzictwa narodowego związanego z nazwami obiektów przestrzeni publicznej oraz pomnikami (Dz. U. poz. 857) lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób, w tym za pośrednictwem środków i urządzeń służących przekazowi obrazu.
🔊 Alarm akustyczny – modulowany dźwięk syreny
Alarm akustyczny to najczęściej spotykany sygnał ostrzegawczy emitowany za pomocą syren alarmowych lub urządzeń nagłaśniających.
⚠️ Alarm wizualny – żółty trójkąt ostrzegawczy
Alarm wizualny ma postać żółtego trójkąta ostrzegawczego i stosowany jest jako dodatkowe oznaczenie zagrożenia w przestrzeni publicznej.
Co oznaczają poszczególne alarmy?
Następujący alarm sygnalizować może w szczególności:
✈️ Alarm powietrzny – zagrożenie atakiem z powietrza
Alarm Powietrzny ostrzega przed atakiem z powietrza, zagrożeniem nadchodzącym z domeny o największej szybkości porażania.
☣️ Alarm o skażeniach chemicznych, biologicznych i promieniotwórczych
Alarm o skażeniach informuje o skażeniu chemicznym, biologicznym lub promieniotwórczym.
Komunikaty ostrzegawcze w Polsce – jak są przekazywane?
Następnie otrzymać możemy komunikaty ostrzegawcze (zapowiedzi słowne, w radio, telewizji, systemach radiowęzłów) zaprezentowane w sposób:
Przekazywane trzykrotnie w mediach (radio, TV), np.: "Uwaga! Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm (rodzaj jak powyżej) dla (obszar obowiązywania, miasto, gmina, powiat)".
Dotyczą zagrożeń: zakażeniami, skażeniami oraz klęskami żywiołowymi i środowiskowymi.
Tutaj także posłużę się tekstem oryginalnym z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:
-
Ustala się następujące rodzaje komunikatów ostrzegawczych:
📢 Komunikaty w radiu i telewizji
-
komunikat przekazywany przez redaktorów dzienników oraz wydawców stron internetowych, o których mowa w art. 73 ust. 3 ustawy;
-
komunikat przekazywany przez nadawcę programu radiowego i telewizyjnego oraz operatora ruchomej publicznej sieci telekomunikacyjnej, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 ustawy;
🚒 Regionalny System Ostrzegania (RSO)
-
komunikat Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO), o którym mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, zwanej dalej „ustawą”, przekazywany za pomocą aplikacji mobilnej umożliwiającej organom ochrony ludności publikowanie komunikatów ostrzegawczych, a także wspieranie edukacji społeczeństwa w zakresie profilaktyki bezpieczeństwa;
📱 ALERT RCB i powiadomienia SMS
-
komunikat ALERT RCB.
Sygnały specjalne i lokalne – co warto wiedzieć?
Ważnymi pojęciami dla tematyki są także sygnały lokalne i specjalne:
Sygnały Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)
Ochotnicza Straż Pożarna (OSP): Syrena wzywająca strażaków to zazwyczaj trzy sygnały trwające łącznie do 3 minut.
Testy syren alarmowych i sygnały rocznicowe
Testy i rocznice: Sygnał ciągły, 1 minutowy jest najczęściej wykorzystywany do testów systemów lub upamiętnienia wydarzeń historycznych (np. Godzina W).
Kto odpowiada za ogłaszanie alarmów w Polsce?
W rozporządzeniu mowa także o terytorialnych alarmach lub komunikatach ostrzegawczych. I tu cytować możemy art. 5
-
Terytorialny organ ochrony ludności, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy, stosownie do rodzaju zagrożenia:
-
ogłasza alarm lub komunikat ostrzegawczy;
-
wskazuje obszar, na którym wystąpiło lub może wystąpić zagrożenie;
-
wydaje zalecenia dla ludności;
-
określa przewidywany czas trwania zagrożenia;
-
przekazuje inne informacje istotne dla skutecznego powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach.
Jak wygląda odwołanie alarmu?
Na koniec wyliczania sygnałów warto znać sygnał odwołujący:
Odwołanie alarmu: Dźwięk ciągły (jednostajny), trwający 3 minuty.
Jak zachować się po usłyszeniu sygnału alarmowego?
Najważniejszym elementem oprócz wiedzy i rozpoznania właściwych sygnałów jest właściwa reakcja na stan najwyższej i podwyższonej gotowości.
Zachowaj spokój i zweryfikuj informacje
Pierwszą zasadą jest zachowanie spokoju i opanowania. Następnie konieczne jest uzupełnienie lub potwierdzenie informacji. Być może nie zinterpretowaliśmy komunikatu właściwie.
Śledź komunikaty służb i mediów
Do tego najlepsze będą media tradycyjne i komunikaty smsowe od Rządowego Centrum Bezpieczeństwa lub telefon do osób mogących mieć informacje z pewnego źródła.
Realizuj własny plan kryzysowy
Kolejnym krokiem będzie postępowanie zgodne z wytycznymi służb ratunkowych oraz realizacja własnego osobistego planu na czas kryzysu (np. sięgnięcie po plecak ratunkowy).
❓ FAQ – najczęściej zadawane pytania o sygnały alarmowe
Jakie są rodzaje sygnałów alarmowych w Polsce?
Obecnie w Polsce obowiązują dwa główne sygnały akustyczne przekazywane za pomocą syren (w tym syren strażackich):
Ogłoszenie alarmu: Dźwięk modulowany (falujący) przez 3 minuty.
Odwołanie alarmu: Dźwięk ciągły (jednostajny) przez 3 minuty.
Co oznaczają 3 sygnały syreny strażackiej?
3 kilkunastosekundowe sygnały to często alarm bojowy dla strażaków ochotników, oznaczający konieczność natychmiastowego wyruszenia na akcję ratunkową.
Jaki jest sygnał alarmowy w razie wojny?
W razie ataku powietrznego obowiązuje modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty.
Co zrobić po usłyszeniu alarmu?
Włącz radio lub telewizor (stację lokalną/publiczną), aby uzyskać komunikaty.
Stosuj się ściśle do zaleceń służb (straż pożarna, policja, obrona cywilna).
Poinformuj sąsiadów o zagrożeniu.
Jeśli jesteś w domu, zamknij okna i drzwi. Jeśli na zewnątrz – wejdź do najbliższego budynku.
Jakie komunikaty ostrzegawcze obowiązują w Polsce?
Oprócz syren, komunikaty mogą być przekazywane przez megafony lub media. Podstawowe to:
Uprzedzenie o zagrożeniu skażeniami (np. chemicznymi).
Uprzedzenie o zagrożeniu zakażeniami (np. biologicznymi).
Uprzedzenie o klęskach żywiołowych i zagrożeniu środowiska (np. powódź).
Co oznacza komunikat „Uwaga! Uwaga! Uwaga!”?
To komunikat głosowy (w radiu/TV/megafonach), poprzedzający szczegółowe informacje o zagrożeniu.
Co oznacza alarm powietrzny?
Jest to 3 minutowy sygnał modulowany, oznaczający zagrożenie uderzeniami z powietrza. Należy natychmiast udać się do schronu lub piwnicy.
Czy syreny alarmowe są testowane?
Tak, okresowo przeprowadzane są testy syren. Zazwyczaj jest to dźwięk ciągły (odwołanie) lub modulowany, o czym odpowiednie służby informują wcześniej w mediach.